Web Sitesi Yaptırmadan Önce Sorulması Gereken 7 Soru

Web sitesi yaptırmadan önce şu yedi konuyu netleştirin: sitenin hedefi, hesapların sahibi, içeriği kimin yazacağı, siteyi nasıl güncelleyeceğiniz, SEO altyapısı, mobil performans ve yayın sonrası bakım. Bunlar yanıtlanmadan gelen fiyat teklifleri birbiriyle karşılaştırılamaz.

Aşağıdaki sorular ilk kez site yaptıran da, mevcut sitesini yenileyen de işletme sahibi için hazırlandı. Her birinde neden önemli olduğunu ve ajanstan nasıl bir cevap beklemeniz gerektiğini bulacaksınız.

1. Bu site tam olarak ne işe yarayacak?

"Kurumsal bir site lazım" bir hedef değildir. Hedef; telefon araması, teklif formu, online satış ya da bilgi vermek gibi tek cümleyle yazılabilen bir sonuçtur.

Hedef net olmazsa tasarım zevke göre şekillenir, başarı da ölçülemez. Ajansa şunları sorun:

• Bu hedefi hangi göstergeyle ölçeceğiz (form sayısı, arama, sipariş)?
• Ziyaretçi ana sayfada ilk neyi yapmalı?
• Ölçüm için hangi araçlar kurulacak ve verilere ben de erişebilecek miyim?

Cevabın iyi hâli somuttur: "Teklif formunu dolduran kişi sayısını izleyeceğiz" gibi. "Modern ve etkileyici bir site" ise hedef değil, tarif eder. Birden fazla hedef varsa öncelik sırasını da yazın; ana sayfa her şeyi aynı anda anlatamaz.

2. Alan adı, hosting ve hesaplar kimin adına olacak?

En çok sorun çıkan konu budur. Alan adı, hosting, analiz hesapları ve kod deposu mümkün olduğunca sizin adınıza açılmalıdır. Ajans yönetici olarak eklenebilir; ama mülkiyet sizde kalmalıdır.

Aksi hâlde ajansla yollar ayrıldığında sitenize erişemeyebilirsiniz. Yazılı olarak şunları isteyin:

• Alan adı kaydı kimin adına yapılacak?
• Site dosyalarının ve veritabanının bir kopyası bana teslim edilecek mi?
• Kullanılan şablon, eklenti ya da yazılım için lisans kimde?

Hesap bilgilerinin paylaşılma biçimi de önemlidir. Şifreleri e-postayla göndermek yerine, ajansı kendi hesabınıza kullanıcı olarak eklemek hem daha güvenli hem de iş bittiğinde erişimi kapatmayı kolaylaştırır.

3. İçeriği kim üretecek?

Site tasarımı çoğu zaman zamanında biter, içerik ise gecikir. Metinler, ürün bilgileri ve fotoğraflar hazır olmadan sayfalar tamamlanamaz.

Teklifte içeriğin kapsamını arayın: Metinleri ajans mı yazacak, siz mi hazırlayacaksınız? Fotoğraf çekimi ya da ürün girişi fiyata dahil mi? Kaç sayfa için ve kaç revizyonla? Bu işi netleştirmek, proje takvimini de gerçekçi hâle getirir. Ajansın içerik üretimi hizmeti varsa hizmetler bölümünden kapsamına bakabilirsiniz.

İçerik tarafında tek bir kişiyi sorumlu belirleyin. Metin onayı birden fazla kişiden geçiyorsa, geri bildirimler tek bir listede toplansın; aksi hâlde revizyon turları uzar ve proje yayına girmeden yorulur.

4. Siteyi sonradan kim, nasıl güncelleyecek?

Yeni bir ürün eklemek, fiyat değiştirmek ya da duyuru yayınlamak için her seferinde ajansı aramak zorunda kalmamalısınız. Bunun için sitenin bir içerik yönetim paneli olmalı.

Ajansa sorun: Hangi bölümleri ben güncelleyebileceğim? Panel kullanımı için eğitim ya da kısa bir kılavuz var mı? Kodla yapılan, panelden değiştirilemeyen kısımlar hangileri? Her şeyin panelden yönetilmesi gerekmez, ama hangi değişikliğin ücretli olduğunu baştan bilmelisiniz.

E-ticaret sitelerinde bu soru daha da önemlidir: ürün, stok ve fiyat güncellemelerini günlük yapacaksanız panelin bu işi toplu ve hızlı yapabildiğinden emin olun.

5. SEO en baştan nasıl kurgulanacak?

SEO, site bittikten sonra eklenen bir katman olarak düşünüldüğünde pahalıya gelir. Başlık yapısı, sayfa adresleri, meta bilgileri ve site haritası tasarım aşamasında planlanmalıdır.

Yenileme yapıyorsanız en kritik başlık yönlendirmelerdir. Eski sayfa adresleri yeni karşılıklarına 301 ile yönlendirilmezse, mevcut arama görünürlüğünüz kaybolabilir. Şunları sorun:

• Eski adreslerin yeni adreslerle eşleştirme listesi hazırlanacak mı?
• Her sayfa için ayrı başlık ve açıklama yazılacak mı?
• Yapılandırılmış veri (schema), site haritası ve robots dosyası kurulumda mevcut mu?
• Yayından sonra Google Search Console'da site kontrol edilecek mi?

Ajansın SEO ve GEO (yapay zekâ aramalarında görünürlük) tarafını ayrı bir hizmet olarak mı sunduğunu, yoksa kurulumun içine mi aldığını da öğrenin. Bu hizmetlerin kapsamı hizmetler bölümünde listeleniyor.

6. Mobilde, hızda ve erişilebilirlikte neyi garanti ediyorsunuz?

Ziyaretçilerin önemli bir kısmı siteye telefondan girer. Bu yüzden sitenin yalnızca mobilde "açılması" değil, rahat kullanılması gerekir: okunabilir yazı, kolay basılan düğmeler, taşmayan sayfalar.

Hız için Google'ın Core Web Vitals ölçütleri iyi bir referanstır. En büyük içeriğin yüklenme süresi (LCP), etkileşime verilen yanıt süresi (INP) ve görsel kayma (CLS) ölçülür. INP, 2024'te FID'nin yerini aldı. Ajanstan "hızlı olacak" sözü yerine, bu ölçümlerle yayın öncesi bir rapor isteyin.

Erişilebilirlik de aynı şekilde sorulmalı: yeterli renk karşıtlığı, klavyeyle gezinme, görsellerde alternatif metin. Bunlar hem kullanıcıyı hem aramayı olumlu etkiler.

Bir de gerçek cihaz testi isteyin. Bilgisayarda küçültülmüş tarayıcı penceresi, telefondaki deneyimin yerini tutmaz. Ajans hangi cihaz ve tarayıcılarda test yaptığını söyleyebilmeli.

Küçük bir not: bu ölçümleri sahte bir kesinlikle değil, yayın öncesi ve sonrası karşılaştırarak okuyun. Aynı sayfa farklı cihazlarda farklı sonuç verebilir; önemli olan ölçümün tekrarlanabilir olması ve düşüş görüldüğünde kimin müdahale edeceğinin belli olmasıdır.

7. Yayından sonra bakım, yedek ve güvenlik nasıl işleyecek?

Site yayına girdiğinde iş bitmez. Yazılım güncellemeleri, güvenlik yamaları, SSL sertifikasının yenilenmesi ve yedekler düzenli yapılmazsa küçük bir sorun siteyi günlerce kapatabilir.

Teklifte bakım kalemini ayrı görmek isteyin. Sorulacaklar:

• Yedekler ne sıklıkla alınıyor, nerede saklanıyor ve geri yükleme denendi mi?
• Site çökerse kime, hangi kanaldan ulaşacağım?
• Garanti süresi ne kadar ve neleri kapsıyor?
• Bakım hizmeti isteğe bağlı mı, zorunlu mu?

Yedek almak tek başına yetmez; yedekten geri dönülebildiği bir kez denenmiş olmalı. "Yedeğimiz var" cevabını, "geri yüklemeyi denedik" cevabıyla birlikte duymak isteyin.

Sık sorulan sorular

Web sitesi yaptırmadan önce ajansa hangi belgeleri hazırlamalıyım?

Logo ve kurumsal renkler, varsa mevcut sitenizin adresi, örnek beğendiğiniz siteler ve hedefinizi anlatan kısa bir not yeterlidir. Eski bir siteniz varsa alan adı ve hosting erişim bilgilerini de hazır bulundurun.

Teklifler arasında fiyat farkı neden bu kadar büyük olabiliyor?

Çoğu zaman kapsam farklıdır. Biri içerik girişi, SEO kurulumu, yönlendirmeler ve bakımı fiyata dahil ederken diğeri yalnızca tasarımı hesaplamış olabilir. Bu yazıdaki yedi soruyu her ajansa aynı şekilde sorarak teklifleri eşitleyebilirsiniz.

Yenileme sırasında mevcut Google sıralamam kaybolur mu?

Kaybolması kaçınılmaz değil, ama risk vardır. Eski sayfa adreslerinin 301 ile yeni adreslere yönlendirilmesi, başlıkların ve içeriğin korunması bu riski azaltır. Yayından sonra Search Console'dan taranma ve dizine ekleme durumunu izlemek gerekir.